เมื่อพูดถึงการรักาโรคในบ้านเรานั้น นอกจากวงการแพทย์แผนไทยแล้ว ยังมีแพทย์แผนโบราณที่รักษาด้วยยาสมุนไพร ซึ่งสมุทไพรในบ้านเราก็ได้รับความนิยมและเป็นที่ยอมรับว่าสามารถรักษาโรคหรืออาการเจ็บป่วยบางอย่างได้ วันนี้เรามาทำความรู้จักกับสมุนไพรไทยกันให้มาขึ้นก่อนดีกว่า 

สมุนไพร หมายถึง “ผลิตผลธรรมชาติ ได้จาก พืช สัตว์ และแร่ธาตุ ที่ใช้เป็นยา หรือผสมกับสารอื่นตามตำรับยา เพื่อบำบัดโรค บำรุง ร่างกาย หรือใช้เป็นยาพิษ หากนำเอาสมุนไพรตั้งแต่สองชนิดขึ้นไปมาผสมรวมกันซึ่งจะเรียกว่า ยา ในตำรับยา นอกจากพืชสมุนไพรแล้วยังอาจประกอบด้วยสัตว์และแร่ธาตุอีกด้วย เราเรียกพืช สัตว์ หรือแร่ธาตุที่เป็นส่วนประกอบของยานี้ว่า เภสัชวัตถุ พืชสมุนไพรบางชนิด เช่น เร่ว กระวาน กานพลู และจันทน์เทศ เป็นต้น วันนี้จะมายกตัวอย่างพืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณเป็นยากันดีกว่า 

1. ขมิ้นชัน  ส่วนที่จะนำมาใช้ก็คือ “เหง้า” ที่มีรสฝาดนั่นเอง โดยเหง้ามีฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรีย เชื้อรา ลดการอักเสบ และมีฤทธิ์ในการขับน้ำดี ต้านอนุมูลอิสระป้องกันการเกิดมะเร็งในตับ ช่วยบำรุงตับ นอกจากนี้ ยังมีสารอาหารหลายชนิด ทั้งวิตามินเอ วิตามินซี วิตามินอี และเกลือแร่ต่าง ๆ
2. ไพล ลดอาการแก้ปวด โรคไข้หวัดที่มีอาการรุนแรงบางสายพันธุ์ อาทิ โควิด-19 จะส่งผลให้ผู้ป่วยมีอาการปวดเมื่อย ครั่นเนื้อครั่นตัว แต่ผู้ที่มีอาการปวดกล้ามเนื้อต่าง ๆ สามารถใช้ไพลเป็นสมุนไพรทางเลือกเพื่อลดอาการปวดได้ โดยมีข้อมูลว่าไพลสามารถลดอาการปวดเมื่อยได้เมื่อเทียบกับกลุ่มยาแก้ปวดตระกูลแอสไพริน (aspirin) โดยมักจะนำมารักษาในรูปแบบน้ำมันหอมระเหย เพื่อสกัดเฉพาะสาร Curcumin (16) ที่มีเฉพาะเหง้าไพลให้เข้มข้น เพื่อลดการอักเสบ 
3. ทองพันชั่ง     เป็นสมุนไพรที่มีคุณค่าไม่ต่างไปจากชื่อ “ทองพันชั่ง” หลายพื้นที่อาจเรียกว่า “ทองคันชั่ง” หรือ “หญ้ามันไก่” เป็นไม้พุ่มขนาดเล็ก ออกดอกสีขาว ส่วนที่ใช้ทำยาคือ ใบและราก ที่หากนำปริมาณ 1 กำมือมาต้มรับประทานเช้าเย็น จะช่วยดับพิษไข้ รักษาโรคผิวหนัง ริดสีดวงทวารหนัก แก้ไอเป็นเลือด ฆ่าพยาธิ นอกจากนั้น ยังสามารถนำใบและรากมาตำละเอียด เพื่อรักษาโรคกลาก เกลื้อน
4. ว่านหางจระเข้ สรรพคุณหลักๆ ที่เป็นที่รู้จักกันก็เห็นจะเป็น รักษาแผลไฟไหม้และน้ำร้อนลวก โดยปอกเปลือกนอก นำวุ้นสดภายในใบไปล้างยางออกให้สะอาด แล้วนำไปประคบแผลตลอด 2 วันแรก จะช่วยบรรเทาอาการปวดแสบปวดร้อน สมานแผลให้เร็วขึ้น และไม่ทิ้งร่องรอยแผลเป็นอีกด้วย
5. ว่านชักมดลูก เป็นสมุนไพรสำหรับสาวๆ โดยเฉพาะแค่ชื่อก็บอกอยู่แล้ว เหมาะกับคุณสุภาพสตรีเป็นที่สุด เพราะเหง้าของว่านชักมดลูกมีสรรพคุณช่วยขับประจำเดือนในสตรีที่ประจำเดือนมาไม่ปกติ ส่วนผู้หญิงที่เพิ่งคลอดบุตร ว่านชักมดลูกก็จะช่วยบีบมดลูกให้เข้าอู่เร็วขึ้น ขับน้ำคาวปลา และรักษาโรคมดลูกพิการปวดบวมได้ นอกจากนั้น ว่านชักมดลูก ยังแก้ริดสีดวงทวาร แก้ไส้เลื่อน แก้โรคลม รักษาอาการอาหารไม่ย่อย ขณะที่รากของว่านชักมดลูกสามารถใช้แก้ท้องอืดเฟ้อได้อีกต่างหาก

เป็นอย่างไรบ้างกับสรรพคุณสมุนไพรไทยที่ได้ยกตัวอย่างมา ซึ่งบ้านเรายังคงมีสมุนไพรอีกหลายชนิดที่มีสรรพคุณที่น่าทึ่งมากๆ ใครที่สนใจจะศึกษาก็ลองหาข้อมูลผ่านอินเตอร์เน็ตได้เลย